Normalisatie-instellingen
BEC
Het Belgian Electrotechnical Committee (BEC) is het nationale standaardisatieplatform voor elektrotechniek in België. Het coördineert de ontwikkeling van normen en vertegenwoordigt België in Europese (CENELEC) en internationale (IEC) commissies. Het BEC werkt hiervoor samen met experten uit industrie, overheid en netbeheerders.
Synergrid is actief betrokken bij deze normalisatie. Via deelname aan technische commissies van het BEC helpt Synergrid mee aan de opmaak van technische normen die van belang zijn voor de uitbating, veiligheid en interoperabiliteit van energienetten.
Deze samenwerking zorgt ervoor dat de stem van de Belgische netbeheerders gehoord wordt bij het bepalen van technische voorschriften, zowel op nationaal als internationaal niveau.
BIV
Het Belgisch Instituut voor Verlichtingskunde (IBE-BIV) heeft tot doel zich toe te leggen op alle wetenschappelijke of technische activiteiten met betrekking tot zowel natuurlijke als kunstmatige verlichting.
CEN
CEN, het Europees Comité voor Normalisatie, groepeert de Nationale Normalisatie-instellingen van 34 Europese landen.
CEN verschaft een platform voor de ontwikkeling van Europese normen en andere technische documenten met betrekking tot diverse soorten producten, materialen, diensten en processen.
CEN bevordert activiteiten voor normalisatie met betrekking tot een breed scala van gebieden en sectoren, zoals: lucht- en ruimtevaart, chemische stoffen, bouw, consumentenproducten, defensie en veiligheid, energie, het milieu, levensmiddelen en diervoeder, gezondheid en veiligheid, gezondheidszorg, ICT, machines, materialen, druktoestellen, diensten, smart living, transport en verpakking.
CENELEC
CENELEC, het Europees Comité voor Elektrotechnische Normalisatie, groepeert de Nationale Elektrotechnische Comités van 34 Europese landen
CENELEC ontwikkelt vrijblijvende normen op elektrotechnisch gebied die de handel tussen landen bevorderen, nieuwe markten creëren, kosten voor naleving verlagen en de ontwikkeling van een interne Europese markt ondersteunen.
CENELEC bevordert activiteiten voor normalisatie met betrekking tot een breed scala van gebieden en sectoren, zoals: elektromagnetische compatibiliteit, accumulatoren, niet-oplaadbare cellen en batterijen, geïsoleerde draden en kabels, elektrische uitrusting en apparatuur, elektronische, elektromechanische en elektrotechnische benodigdheden, elektrische motoren en transformatoren, verlichtingsapparatuur en elektrische lampen, laagspanningsmateriaal voor elektrische installaties, elektrische voertuigen, spoorwegen, smart grids, slimme meters, elektriciteitssystemen voor zonnepanelen, enz.
CIE
De Commission Internationale de l'Éclairage (CIE), internationaal meer bekend als International Commission on Illumination, is de internationale autoriteit op het gebied van licht, lichtbronnen, kleur en kleurruimte.
De CIE heeft als doelstelling het voorbereiden en publiceren van de internationale normen inzake verlichting.
IEC
De IEC (Internationale Elektrotechnische Commissie), opgericht in 1906, is 's werelds belangrijkste organisatie voor de voorbereiding en publicatie van internationale normen voor alle elektrische, elektronische en aanverwante technologieën. Deze staan gezamenlijk bekend als "elektrotechniek". Samengesteld uit meer dan 60 Nationale Comités (waaronder het BEC voor België) van de geïndustrialiseerde landen van de wereld, heeft het IEC tot taak de internationale samenwerking te bevorderen op het gebied van normalisatie en aanverwante aspecten, zoals conformiteit met de normen, op het gebied van de elektrotechniek, elektronica en aanverwante technologieën. Het IEC zorgt voor de opstelling en de publicatie van de internationale normen in deze domeinen; dit gebeurt in het bijzonder in samenwerking met de ISO (International Organisation for Standardization), de ITU (International Telecommunication Union) en CENELEC.
ISO
ISO is een onafhankelijke, niet-gouvernementele internationale organisatie die 167 nationale normalisatie-instanties vertegenwoordigt. Het centraal secretariaat bevindt zich in Genève, Zwitserland.
Via haar leden brengt zij deskundigen bijeen om kennis uit te wisselen en vrijwillige, op consensus gebaseerde, marktrelevante internationale normen te ontwikkelen die innovatie ondersteunen en oplossingen bieden voor mondiale uitdagingen.
NBN
Het Bureau voor Normalisatie (NBN) is een instelling van openbaar nut onder voogdij van de Vice-eersteminister en Minister van Werk, Economie en Consumenten, belast met Buitenlandse Handel. De opdracht van het NBN staat beschreven in de Wet van 28 februari 2013 betreffende de invoering van het Wetboek van economisch recht.
Het NBN is verantwoordelijk voor het ontwikkelen en verkopen van normen in België. Daarnaast organiseert het NBN ook opleidingen over het gebruik van managementnormen.
Het NBN is, samen met zijn sectorale operatoren, het Belgisch kenniscentrum voor alle activiteiten die verband houden met normalisatie.
Het NBN speelt een maatschappelijke rol door bedrijven, consumenten, overheden en andere belanghebbenden te helpen streven naar meer kwaliteit binnen een competitieve en internationale context. Dit doet het NBN door diensten te leveren die betrekking hebben op de ontwikkeling, publicatie, verspreiding en het gebruik van normen.
FOD Economie
De FOD Economie (AD Energie) is de federale autoriteit die het Belgische energiebeleid en de technische regelgeving mee vormgeeft.
Ze combineert wetgevende, toezichthoudende en coördinerende taken:
- Wetgeving & technische codes
FOD Economie bereidt federale energiewetgeving en technische voorschriften voor, zoals het AREI, en organiseert de werkgroepen voor de drie AREI-boeken. Synergrid vertegenwoordigt hierin de netbeheerders en brengt technische expertise aan. - Toezicht op veiligheid & kwaliteit
De FOD ziet toe op de veiligheid van elektriciteits- en gasinfrastructuur. Ze bewaakt dat installaties en netten voldoen aan normen en wettelijke eisen. Synergrid levert praktijkgegevens en technische input. - Beleid & sectoroverleg
Bij beleidsinitiatieven (bv. energietransitie, marktmodellen, digitale meters) consulteert FOD Economie Synergrid om de haalbaarheid van voorstellen te beoordelen. - Metering & metrologie
De Dienst Metrologie bewaakt de juistheid van energiemetingen. Via regelmatige afstemming met Synergrid (Commissie CE3 elektriciteit en Commissie CG3 - gas) worden meterregels, ijkprocedures en KB’s geactualiseerd (bv. modernisering KB 1981 voor kWh-meters).. - Bevoorradingszekerheid & crisisplanning
FOD Economie leidt federale noodplannen voor elektriciteit en gas. Synergrid en de netbeheerders leveren data, simulaties en operationele scenario’s aan en werken mee aan communicatie en oefeningen. - Cybersecurity van energie-infrastructuur
FOD Economie is ook federale trekker voor cybersecurity in de energiesector. Ze vertaalt Europese cyberverplichtingen naar Belgische regelgeving, duidt de energie-entiteiten aan die onder die regels vallen en volgt de sectorale naleving op. Daarnaast coördineert ze, samen met o.a. het Centrum voor Cybersecurity België, overleg rond cyberrisico’s, incidentmelding, audits en crisisaanpak bij cyberaanvallen op elektriciteits- en gasnetten. Synergrid brengt hierbij de technische en operationele expertise van de netbeheerders in en helpt sectorbrede veiligheidsmaatregelen afstemmen.
Europese Unie
De Europese Unie bepaalt een groot deel van het technische en veiligheidskader alsook marktregels voor de energiesector via EU-richtlijnen, verordeningen en geharmoniseerde normen. Deze vormen samen het systeem waarmee Europa productveiligheid, netwerkveiligheid en uniforme technische regels tussen lidstaten garandeert.
Wat zijn EU-richtlijnen?
Richtlijnen zijn Europese wetten die door elke lidstaat moeten worden omgezet in nationale regelgeving.
Voor energie en elektrotechniek zijn belangrijke voorbeelden:
- Richtlijn (EU) 2019/944 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit.
- NIS2-richtlijn (cybersecurity)
- MID – Measuring Instruments Directive (meetinstrumenten)
- LVD – Low Voltage Directive (veiligheid elektrische apparatuur)
Landen moeten deze richtlijnen omzetten naar nationale wetgeving.
Synergrid helpt de sector vertalen naar praktische, uitvoerbare regels.
Wat zijn EU-verordeningen?
EU-verordeningen zijn bindende Europese wetten die volledig gelden in alle lidstaten, zonder dat landen ze eerst moeten omzetten in nationale en/of gewestelijke (in België) regelgeving.
Het is dus de sterkste en meest directe vorm van Europese wetgeving.
Kenmerken van een EU-verordening
-
Rechtstreeks toepasselijk
-
Ze geldt automatisch in alle EU-landen zodra ze in werking treedt. Er is geen Belgische omzetting (via een KB of decreet) nodig.
- Uniforme regels in heel Europa
Alle lidstaten moeten exact dezelfde regels toepassen, handig voor technische en veiligheidsnormen.
Voorbeelden in de energiesector
- F-gassen verordening (fluorhoudende broeikasgassen)
- General Data Protection Regulation (GDPR) – bescherming persoonsgegevens
- Network Codes & Guidelines (bindende EU-verordeningen)
- EB GL – Electricity Balancing Guideline – EU 2017/2195
- SO GL – System Operation Guideline – EU 2017/1485
- CACM – Capacity Allocation & Congestion Management – EU 2015/1222
- FCA – Forward Capacity Allocation – EU 2016/1719
- NC RfG – Netcode Requirements for Generators – EU 2016/631
- NC DC – Netcode Demand Connection – EU 2016/1388
- NC HVDC - Netcode High Voltage Direct Current – EU 2016/1447
Verschil met een EU-richtlijn
- Richtlijn ('Directive') → EU lidstaten moeten ze eerst omzetten in nationale en/of gewestelijke wetgeving
- Verordening ('Regulation') → meteen geldig, rechtstreeks toepasbaar (maar soms met finetuning in de lidstaten, cf. netcodes)
Wat zijn geharmoniseerde normen?
Geharmoniseerde normen zijn Europese technische normen (via CENELEC, CEN) die officieel gekoppeld zijn aan een EU-richtlijn.
Ze bevatten praktische, gedetailleerde technische eisen.
Als een fabrikant of infrastructuurbeheerder een geharmoniseerde norm volgt, wordt verondersteld dat hij voldoet aan de bijbehorende wettelijke EU-vereisten (“presumption of conformity”).
Voorbeelden:
- EN 50470-serie (elektriciteitsmeters – geharmoniseerd onder Measuring Instruments Directive (MID))
- EN 50575 (brandreactie kabels – geharmoniseerd onder Construction Products Regulation (CPR))
Regulatoren
De door de overheid opgerichte regulatoren zien erop toe dat alle marktspelers in de vrije energiemarkt de vastgelegde werkingsregels naleven. Ze hebben een controlerende en adviserende taak.
 |
CREG - Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het GasDe CREG is het federaal organisme voor de regulering van de elektriciteits- en aardgasmarkt in België. Ze is een autonoom organisme met rechtspersoonlijkheid. Opgericht op basis van twee wetten van 29 april 1999 kwam de CREG tot stand op 10 januari 2000. Op die manier zette de Belgische wetgever de richtlijnen van het Europese Parlement en de Raad om naar Belgisch recht. De CREG heeft een dubbele taak. Enerzijds houdt zij toezicht op de transparantie en de mededinging op de elektriciteits- en aardgasmarkt. Anderzijds waakt de CREG erover dat de markttoestand het algemeen belang beoogt en in het algemene energiebeleid past, steeds rekening houdende met de essentiële consumentenbelangen. Zij heeft ook een adviserende taak ten overstaan van de overheid. De volledige lijst van de bevoegdheden van de CREG is wettelijk vastgelegd. De CREG is lid van de CEER, de Council of European Energy Regulators, die de energieregulatoren van de EU en van de European Economic Area (EEA) groepeert, en van ACER, de European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators, opgericht door het 3de energiepakket van de Europese Commissie uit 2009. |
VNR - Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt
De VNR reguleert de elektriciteits- en gasmarkt in het Vlaams Gewest, waaronder:
- opstellen van technische regels (Technische Reglementen)
- vaststellen van de tariefmethodologie en goedkeuren van de distributienettarieven voor elektriciteit en aardgas
De VNR controleert de elektriciteits- en gasmarkt in het Vlaams Gewest:
- aanwijzen van de distributienetbeheerders en opvolgen of ze hun wettelijke verplichtingen nakomen
- toekennen van leveringsvergunningen aan leveranciers die in Vlaanderen elektriciteit en aardgas willen leveren via het distributienet
- monitoren van de markt (opmaak en analyse van statistieken, …)
- toekennen van groenestroom- en warmtekrachtcertificaten en garanties van oorsprong
- adviseren beleidsmakers over nodige of gewenste aanpassingen van de regelgeving rond energie
- informeren over de energiemarkt in het Vlaamse Gewest
- bemiddelen en beslechten van geschillen
CWaPE - Commission wallonne pour l'Energie
CWaPE heeft een adviesfunctie bij de openbare instanties en een algemene van toezicht en controle van de organisatie en de werking van de regionale energiemarkt.
De CWaPE verzekert o.a. de volgende taken:
- controle van het naleven van de technische reglementen
- goedkeuring van reglementen, contracten en algemene voorwaarden opgelegd door de DNB’s
- controle van de naleving van de voorwaarden om erkend te worden als leverancier of leverancier van flexibiliteitsdiensten
- controle en evaluatie van de uitvoering van de openbare dienstsverplichtingen door o.a. de DNB’s
- samenwerking en overleg met de andere regulatoren op federaal, gewestelijk en Europees niveau m.b.t. de elektriciteits- en gasmarkt
- uitvoering van tarifaire bevoegdheden, met name vaststellen van de tarifaire methodologie en het waken over en controleren van de investeringsplannen van de netbeheerders
- goedkeuring van de distributienettarieven
- de organisatie van een gewestelijke geschillenbeslechtingsdienst bevoegd voor het onderzoek en de behandeling van vragen en klachten over o.a. de werking van de gewestelijke energiemarkt
BRUGEL - Brussel Gas ElektriciteitDe bevoegdheden van BRUGEL omvatten o.a. :
|
 |
Wettelijk kader
De energiemarkt in België is geregeld door federale wetten of koninklijke/ministriële besluiten en gewestelijke decreten of ordonnanties en besluiten van de gewestregeringen, evenals door beslissingen van de regulatoren.
 |
De Federale Overheid is bevoegd voor o.a.:
|
|
De Gewesten zijn bevoegd voor o.a.:
|
 |
Marktspelers
Producenten van elektriciteit
Naast de klassieke centrales voor de productie van elektriciteit (gascentrales) en de kerncentrales, maakt de productie van elektriciteit op basis van hernieuwbare energiebronnen een steeds groter deel uit van het aanbod. Er wordt ook gebruik gemaakt van fotovoltaïsche cellen, windturbines (op land en in de Noordzee), waterkrachtcentrales, biomassacentrales en WKK-installaties (Warmtekrachtkoppeling).
FEBEG groepeert de belangrijkste producenten.
 |
Invoerders van elektriciteit en gasZowel elektriciteit als aardgas kan door een leverancier of een andere marktspeler die daartoe een vergunning heeft (Shipper) worden ingevoerd vanuit het buitenland voor de bevoorrading van zijn klanten. België heeft zelf geen aardgaswinning. Het aardgas, afkomstig van buitenlandse producenten, wordt per schip ingevoerd via de terminal in Zeebrugge in vloeibare vorm (LNG – Liquid Natural Gas op -161°C – uit o.a. Algerije, Qatar, ...), of in gasvorm via ondergrondse of onderzeese leidingen met Noorwegen, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Groot-Brittannië. |
Transmissienetbeheerder Elia
Om de elektriciteit over het hoogspanningsnet te vervoeren, is er in België één transmissienetbeheerder, Elia.
Elia heeft o.a. als taken:
- het beheren van het nationale en lokale transmissienet met een spanning boven 30 kV;
- het transporteren van elektriciteit van de Belgische productiecentrales of van naburige landen naar grote afnemers en naar de distributienetten;
- de transit verzorgen van elektriciteit tussen andere landen over het Belgische transmissienet;
- het evenwicht bewaren tussen vraag en aanbod van elektriciteit.
Vervoeronderneming FluxysFluxys is verantwoordelijk voor het vervoer van (aard)gas over het hogedruknet. De onderneming heeft o.a. als taken:
|
 |
Distributienetbeheerders
De voormalige energie-intercommunales werden aangeduid als distributienetbeheerders van elektriciteit en aardgas.
Een distributienetbeheerder is als enige aangeduid in een welomschreven gebied. Een klant kan zijn distributienetbeheerder dus niet kiezen. De distributienetbeheerders werken bijgevolg in een door de overheid gereguleerde en gecontroleerde context en moeten alle netgebruikers op gelijke voet behandelen.
De tarieven die de distributienetbeheerders aanrekenen voor het gebruik van hun net, moeten worden goedgekeurd door de betreffende regionale regulator (VNR, BRUGEL en CWaPE).
De distributienetbeheerders hebben o.a. als taken:
- het bouwen, onderhouden en beheren van de distributienetten voor elektriciteit en (aard)gas;
- het verdelen van elektriciteit die zij ontvangen van de transmissienetbeheerder Elia en/of lokale producent naar de eindafnemers (midden- of laagspanning);
- het verdelen van (aard)gas naar de eindafnemers die op hun netten aangekoppeld zijn;
- het uitvoeren van Openbare Dienstverplichtingen "ODV" (Sociale verplichtingen, REG, netuitbreidingen, enz…).
U kunt de distributienetbeheerder (DNB) in uw gemeente hier vinden.
In Vlaanderen is Fluvius de werkmaatschappij voor alle Vlaamse distributienetbeheerders voor elektriciteit en aardgas.
De distributienetbeerders (DNB's) zijn samen met de transmissienetbeheerder (Elia) en de vervoeronderneming (Fluxys) gegroepeerd in de federatie Synergrid.
Leveranciers
In een vrije energiemarkt kunnen verschillende leveranciers actief zijn. Zij dienen van de bevoegde marktregulator een leveringsvergunning te ontvangen. Tussen hen geldt de vrije concurrentie. Een klant kan dus zelf bepalen bij welke leverancier hij zijn elektriciteit of aardgas zal aankopen.
Leveranciers kopen energie bij de producenten van elektriciteit of de invoerders van aardgas, bij een andere leverancier of op de beurzen voor elektriciteit en aardgas en verkopen die aan hun klanten.
De lijsten van erkende leveranciers voor elektriciteit en/of aardgas zijn terug te vinden op de websites van de regulatoren.
De meeste leveranciers en de producenten zijn in België gegroepeerd in de federatie FEBEG.
Wie zijn wij, wat doen wij?
Wie zijn wij?
Synergrid is de spreekbuis van de Belgische elektriciteits- en gasnetbeheerders en als zodanig het aanspreekpunt van de sector bij de Belgische en Europese autoriteiten of iedere andere instantie die er een beroep op doet.
Synergrid vertegenwoordigt negen netbeheerders die gas en elektriciteit verdelen aan bedrijven en de bevolking in heel België. Samen met onze leden en aan de hand van innovatieve projecten helpen wij de klanten bij de energietransitie om de klimaatdoelstellingen te halen en de levenskwaliteit voor iedereen te verbeteren.
In specifieke gevallen verwoordt Synergrid de positie van de sector en maakt ze bekend.
Synergrid ontwikkelt technische voorschriften. Synergrid homologeert materiaal en opleidingscentra om veilig werken op het net te waarborgen.
Technische en milieunormen, ook wel technische specificaties genoemd, worden opgesteld om betrouwbare netten te kunnen garanderen die voldoen aan de strengste veiligheidscriteria. Deze normen zijn bedoeld voor haar leden, maar ook voor derden. Naargelang de context zijn ze juridisch bindend of vormen zij te volgen best practices.
Ten slotte is Synergrid het referentiepunt voor haar leden op het gebied van arbeidsrecht, sociale betrekkingen en sectorale pensioenfondsen, en treedt zij ook op als woordvoerder van de sector binnen de sociale overlegorganen op nationaal niveau.
 |
Kerncijfers(gebaseerd op de cijfers beschikbaar op 31.12.2025) 6.370.076 verbruikers zijn aangesloten op onze elektriciteitsnetten, 9.643 km transmissielijnen en 216.055 km distributielijnen. De netbeheerders leveren aardgas aan 3.610.625 Belgische gezinnen en bedrijven, er zijn 4.000 km gastransportleidingen en 74.630 km distributieleidingen. Het aantal geïnstalleerde digitale meters bedraagt 3.869.982 voor elektriciteit en 2.090.428 voor gas. 14.747 medewerkers dragen dagelijks bij tot de ontwikkeling en het onderhoud van de Belgische energienetten en de ondersteuning van de energiemarkt. Onze leden investeren jaarlijks meer dan 3,2 miljard euro in elektriciteitsinfrastructuur en 649 miljoen in gasnetten. Elk jaar volgen de werknemers in de sector 703.480 uur opleiding. |
Wat doen wij?
Visie en missie
Het energielandschap moet in hoog tempo worden vernieuwd onder invloed van tal van factoren zoals decarbonisatie, decentralisatie van energiemodellen, digitalisering en een dalend energieverbruik.
De energienetbeheerders spelen een sleutelrol in het welslagen van de energietransitie. Zij willen de katalysator zijn voor een succesvolle energietransitie naar een betrouwbaar, duurzaam en betaalbaar energiesysteem voor de toekomst.
Synergrid heeft met haar leden de ambitie om:
- facilitator en motor van de energietransitie te zijn, met oog voor de noden van residentiële en professionele klanten.
- in de context van energie- en klimaattransitie netten beschikbaar te stellen die beantwoorden aan de reële noden van de klanten.
- onze leden te begeleiden om te evolueren naar geïntegreerde energiesystemen waarbij de netten een sleutelrol spelen in de transitie en in het energiesysteem van de toekomst.
- te zorgen voor robuuste marktmodellen die inspelen op nieuwe uitdagingen en behoeften van de spelers.
- de stem van de sector te laten horen op sectoroverschrijdende en intersectorale gebieden rond energie- of klimaattransitie.
- een verenigd werkgeversfront te vormen en daarnaar te handelen.
Onze klimaatverklaring in 2018, gevolgd door onze verklaring voor 2030, getuigen van de betrokkenheid van onze sector bij de energietransitie.
Samen met haar leden werd Synergrid verkozen tot een van de SDG Voices 2021. Dit was een kans om het publiek en al onze stakeholders te informeren over de initiatieven van de netbeheerders voor de transitie naar schone en betaalbare energie in een duurzame context. Zie ook onze animoto – video’s.
Externe contacten
Als spreekbuis van haar leden, staat Synergrid in voortdurend contact met de Belgische, Europese en internationale autoriteiten en geeft advies aan instanties die daar om verzoeken.
Het is in die hoedanigheid dat Synergrid namens de sector zetelt in een groot aantal instanties.
Synergrid zetelt in diverse instanties om de belangen van de sector te vertegenwoordigen, hetzij in de raad van bestuur, hetzij in comités:
- VBO
- BEC
- NBN
- CEN - CENELEC
- Het Vast Elektrotechnisch Comité
- Centrale Raad voor het Bedrijfsleven
- Koning Boudewijnstichting
- CIGRE Belgium
- KBVE
- enz...
Op Europees en internationaal niveau:
Als woordvoerder van de werkgevers:
- Paritair Comité voor het gas- en elektriciteitsbedrijf PC 326
- VBO
- Pensioenfondsen: Elgabel – Enerbel – Pensiobel – Powerbel
- Fonds voor Aanvullende Uitkeringen
- Fonds voor Bestaanszekerheid
- Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk
- Contassur - Investeringscomité
- PensioPlus
